Saç Dökülmesi Tipleri

Saç dökülmesi, alopesi (saçkıran) olarak da adlandırılır, vücudun saç üretim döngüsünde kesintiye neden olan bir bozukluktur. Saç dökülmesi vücudun herhangi bir yerinde meydana gelebilir, ancak yaygın olarak kafa derisini etkiler. Ortalamada, kafa derisinin büyüme, dinlenme, düşme ve yenilenme dönemlerinde olan yaklaşık 100.000 tüyü vardır.

Bir saç büyüme döngüsü üç aşamadan oluşur. Anagen fazı sırasında saç aktif olarak büyür. Bu faz yıllarca sürebilir. Katagen fazı sırasında, saç uzamayı durdurur ve saçları yerinde tutan cilt altındaki folikülünden ayrılır. Katagen fazı yaklaşık 10 gün sürer. Telogen fazı sırasında, folikül iki ya da üç ay bekler, ve sonra tüy dökülür. Bir sonraki anagen fazı, aynı folikülde yeni bir saç gelişince başlar. Çoğu insan bu doğal döngünün bir parçası olarak günde 50 ila 100 tüy kaybeder.

Bu döngü bozulursa veya bir saç folikülü hasar görürse, saçlar rejenere edildikleri için daha çabuk dökülmeye başlayabilirler, saç dökülmesi veya genel incelme gibi belirtilere yol açar.

Saç dökülmesi kişinin genetiğine bağlı olabilir, ancak birçok tıbbi ve davranışsal durum büyüme döngüsünü kesintiye uğratıp saç kaybına neden olmaktadır. Dermatologlar saç ve saç derisi bozukluklarında uzmanlaşır ve saç dökülmesinin tipini ve nedenlerini belirleyebilir.

Androgenetik Alopesi

Androgenetik alopesi, ülkemizde birçok erkek ve kadının etkilendiği en yaygın saç dökülmesi tipidir. Yaygın olarak erkek tipi saç dökülmesi veya dişi tipi saç dökülmesi olarak bilinen androjenetik alopesi kalıtsaldır cerrahi yöntemler ile tedavi edilebilir.

Erkek Tipi Saç Dökülmesi

Erkeklerde, saç dökülmesi ergenlikten sonra herhangi bir zamanda ve yıllar veya on yıllar boyunca ilerlemeye başlayabilir. Şakakların üstünden başlar ve kafa derisinin alt kısmı boyunca sık sık bir saç halkası bırakarak ve kafanın tepesine doğru devam eder. Erkek tipi saç dökülmesi olan çoğu erkek, sonunda kel olur.

Kadın Tipi Saç Dökülmesi

Kadınlarda, saçlar tüm kafa derisinde görülür, ancak saç çizgisi genellikle geri çekilmez. Birçok kadında saç dökülmesi ergenlikten sonra herhangi bir zamanda başlasa da, bu tür saç dökülmesi yaşlanmanın doğal bir parçası olarak tecrübe edilir. Kadın tipi saç dökülmesi saçların çok ince olmasına neden olabilir, ancak nadiren kelliklere neden olur.

Telogen Effluvium

Bir tür saç dökülmesi türü olan telojen effluvium, saç derisinde bulunan çok sayıda folikülün, telojen denilen saç büyüme döngüsünün dinlenme fazına girmesiyle ortaya çıkar, ancak bir sonraki büyüme aşaması başlamaz. Bu, saçların yeni saç büyümesi olmaksızın saç dökülmesine neden olur.

Telogen effluvium genel olarak tam bir kelliğe yol açmaz, ancak günde 300 ila 500 saç teli kaybedilebilir ve özellikle tepe ve şakaklardaki saçlarda incelme görülebilir.

Tiroid dengesizliği, doğum, ameliyat veya ateş gibi bir durum, tipik olarak bu tip bir saç kaybını tetikler. Telogen effluvium, vitamin veya mineral eksikliğinin bir sonucu olarak da ortaya çıkabilir. Demir eksikliği, kadınlarda saç dökülmesinin yaygın bir nedenidir. Kan seyreltici etkisi olan bazı ilaçlarıın kullanılması da bu tür dökülmeye neden olabilir. Oral olarak kullanılan doğum kontrol haplarının kullanılmaya başlanması veya durdurulması da bu tip bir saç kaybına neden olabilir.

Telogen effluvium genellikle tıbbi olaylardan üç ay sonra başlar. Tetikleme olayı geçiciyse, örneğin bir hastalık geçirdiyseniz veya kullandığınız ilaç saç dökülmesine neden oluyorsa saçlarınız altı ay sonra tekrar büyüyebilir. Saç dökülmesinin altı aydan uzun sürmesi halinde, telojen effluvium kronik kabul edilir.

Bu tip saç dökülmesi bazı insanlarda yıllarca sürebilir. Saç kendiliğinden iyileşmezse, dermatologlarımız size yardımcı olabilecek ilaçlar sunabilir.

Anagen Effluvium

Anagen effluvium, kemoterapi gibi tıbbi tedaviden kaynaklanan hızlı saç dökülmesidir. Bu güçlü ve hızlı etkili ilaçlar kanser hücrelerini öldürür, ancak saç derisi ve vücudun diğer kısımlarında da saç folikülü üretimini durdurabilirler. Kemoterapi bittikten sonra, saçlar genellikle kendi kendine geri çıkar. Dermatologlar saçların daha çabuk büyümesine yardımcı olmak için ilaç tavsiye edebilirler.

Saçkıran (Alopecia Areata)

Alopesi areata, vücudun bağışıklık sistemi, saç folikülleri dahil olmak üzere sağlıklı dokulara saldıran bir otoimmün durumdur. Bu saçların dökülmesine neden olur ve yeni saçların büyümesini önler.

Bu durum yetişkinleri ve çocukları etkileyebilir. Saç dökülmesi aniden ve uyarılmadan başlayabilir. Saç derisinden gelen saçlar genellikle küçük bölgeler halinde dökülür. Kaşlar ve kirpikler dahil vücudun diğer bölgelerindeki tüyler de düşebilir. Zamanla, bu hastalık tam saç kaybına yol açabilir.

Tinea Capitis

Vücudun her yerinde görülebilen ringworm olarak da adlandırılan Tinea Capitis, çocuklarda saç dökülmesinin yaygın bir nedeni olan mantar enfeksiyonudur. Bu durum saçlarda zamanla kel noktalara yol açar ve bazen dairesel olarak dökülmesine neden olur.

Etkilenen bölgeler genellikle kırmızı veya pullu görünür ve kafa derisi kaşıntılı olabilir. Bu durumdaki bir çocuğun boynunun arkasında şişmiş lezyonlar veya enfeksiyonla mücadele eden bağışıklık sisteminin bir tepkisi olan düşük dereceli ateş gözlenebilir.

Dermatologlar, mantarı ortadan kaldırmak için ağızdan alınan antifungal ilaçları reçete edebilirler. Eğer tinea capitis teşhis edilir ve erken tedavi edilirse, çoğu çocuk yekrar saç çıkarma kapasitesine sahiptir.

Sikatrisyel Alopesi

Sikatrisyel alopesi, iltihabın saç köklerini yok ettiği ve yerlerinde skar dokusunun oluşmasına neden olan nadir bir saç dökülmesidir. Skar dokusu oluştuktan sonra, saç yeniden büyümez.

Saç dökülmesi o kadar yavaş başlayabilir ki, bu belirtiler fark edilmez veya saçlar bir kerede dökülmeye başlayabilir. Diğer semptomlar arasında ciddi kaşıntı, şişlik ve saçlı deride döküntüye benzeyebilen kırmızı veya beyaz lezyonlar bulunur. Bu tip saç dökülmesi her yaşta ortaya çıkabilir ve hem kadınları hem de erkekleri etkiler.

Uyugulanacak tedavi sikatrisyel alopesinin türüne bağlıdır. Sikatrisyel alopesi türleri şunlardır:

Liken Planopilaris

Liken planus denilen yaygın bir cilt rahatsızlığı, saç derisini etkilediğinde ortaya çıkar. Liken planopilaris, deride saç derisinin kümeler şeklinde düşmesine neden olan kuru, çatlak bir döküntüye neden olabilir. Kafa derisi de kırmızılaşabilir, tahriş olabilir ve küçük beyaz veya kırmızı kaşıntılı, ağrılı veya yanan şişliklerle kaplanabilir. Liken planopilaris yaygın değildir ve erkeklerden daha fazla kadınları etkiler. Doktor saç dökülmesini durdurmak için ilaç reçete edebilir.

Diskoid Lupus Eritematozu

Diskoid lupus eritematoz, deriyi etkileyen bir otoimmün hastalık olan kutanöz lupus tipidir. Kulak, yüz ve kafa derisinde iltihaplı yaralara ve skarlaşmaya neden olabilir. Saç dökülmesi hastalığın bir belirtisidir. Kafa derisi üzerinde skar dokusu oluştuğunda, saç bu bölgede artık büyüyemez.

Folikülit Decalvans

Saç foliküllerinin tahribatına yol açan iltihaplı bir rahatsızlık olan folikülitis dekalvanstan kaynaklanan saç dökülmesine, sıklıkla kaşıntılı veya püstül olarak bilinen kızarıklık, şişlik ve lezyonlar eşlik eder. Bu tip saç dökülmesi tersine çevrilemez, ancak dermatologlar semptomları kontrol etmek için ilaç reçete edebilir ve bazı durumlarda saç dökülmesinin ilerlemesini durdurabilir.

Saç Derisinin Disüline Diseksiyonu

Kafa derisinin disülsi kesesi, nadir görülen bir durumdur. Kafa derisi üzerinde püstül veya şişkinliklerin oluşmasına neden olur. Bu durum ayrıca skar dokusunun gelişmesine, saç köklerinin tahrip olmasına ve saç kaybına neden olabilir. İlaçlar semptomların kontrolüne yardımcı olabilir.

Frontal Fibrozing Alopesi

Frontal fibrozing alopesi alın bölgesinde dökülme ile kendini gösterir ve ayrıca kaşlarda ve koltuk altlarında da tüylerin dökülmesine neden olabilir. Frontal fibrozing alopesi en çok menopoz öncesi kadınları etkilemektedir. Bazı ilaçlar semptomları ve hastalığın ilerlemesini durdurabilir. Nedeni bilinmemektedir.

Merkezi Santrifüj Sikatrisyel Alopesi

Saç tellerinin veya saç foliküllerine zarar veren şekillendirme tekniklerinin bir sonucu olarak merkezi santrifüj sikatrisyel alopesi ortaya çıkabilir. Saç düzleştirici maskeler, fön makinesi, maşalar ve saç uzatmak için yapılan işlemler, merkezî santrifüj sikatrisyel alopesiye neden olabilir.

Yağların, jellerin veya pomatların sıkça uygulanması da bu duruma neden olabilir, bu saç ürünlerini veya şekillendirme tekniklerini kullanmayı bırakırsanız geri dönüşü mümkün bir dökülme türüdür. Dermatologlar saçların tekrar büyümesine yardımcı olmak için ilaç kullanımı önerebilir.

Saç Uzunluğundaki Anormallikler

Saç uzunluğundaki çeşitli anormallikler saç dökülmesine yol açabilir. Bu koşullar saç tellerinin incelmesine ve zayıflamasına neden olan kırılmaya karşı hassas hale gelir. Saç dökülmesi, folikülde meydana gelmez, ancak saç telinin herhangi bir yerinde zedelenme sonucu oluşur.

Saçınızı şekillendirmek ve tedavi etmek için basit değişiklikler yapmak bazı saç uzunluğundaki anormalliklerini tersine çevirebilir. Diğer koşullar tıbbi müdahale gerektirebilir. Saç uzunluğundaki anormallik türleri şunlardır:

Gevşek Anagen Sendromu

En yaygın olarak küçük çocuklarda görülen gevşek anagen sendromu, folikülde sıkıca köklenmeyen saçların kolayca döküldüğü durumlarda ortaya çıkar. Çoğu zaman, maksimum uzunluğa ulaştıktan sonra saçlar dökülür. Gevşek anagen sendromu olan çocuklar genellikle saçlarını uzun bir süre uzatamazlar. Durum daha çok sarışın veya kahverengi saçlı kızları etkiler.

Gevşek angjen sendromu, saçlar uzunken bile kolayca ortaya çıkabilir. Örneğin, saç dökülmesi, bir yastığın sürtünmesi nedeniyle gece boyunca hızlanabilir. Gevşek anagen sendromunun nedeni bilinmemektedir, ancak saç büyüme döngüsünde saçın folikülde kalmasını önleyen bir bozuklukla ilişkili olabilir. Birkaç güvenilir tedavi vardır, ancak durum ergenlikle birlikte büyük ölçüde iyileşme eğilimindedir ve bazı ilaçlar daha dolgun saçlara sahip olmayı kolaylaştırır.

Trikotilomani

Trikotilomani, saçların tutam tutam çekildiği ve alopesiye neden olan psikolojik bir rahatsızlıktır. Saçların çekilmesi durdurulursa dökülme durumu genellikle düzelmektedir. Ancak uzun yıllar devam ederse saç dökülmesi kalıcı olabilir. Bu durum için en iyi tedavi, stresin nedenleri hakkında bir danışmanla konuşmayı ve neden saçınızı çekmeye çalıştığınızı hissetmenizi içeren bir psikoterapi olabilir.

Çekiş Alopesi

Sıkı atkuyruğu ve örgüler de dahil olmak üzere bazı saç modelleri, saç tellerinin hasar görmesine ve dökülmesine neden olur. Saç modeli değişmedikçe, çekiş alopesi saçların incelmesine yol açabilir. Çoğu zaman, saç stilini değiştirdikten sonra saç yeniden büyür.

Hipotrikoz

Hipotrikoz, saç derisi ve vücutta çok az tüyün geliştiği nadir bir genetik durumdur. Bu durumla doğan bebeklerde ilk başta tipik saç büyümesi olabilir. Bununla birlikte, saçlar birkaç ay sonra dökülür ve seyrek tüyler gelişir.

Hipotrikozlu birçok insanın 25 yaşına kadar uygulayabileceği birkaç tedavi seçeneği vardır, bazı ilaçlar saçları kalınlaştırmaya veya büyütmeye yardımcı olabilir.